جمال الدين محمد الخوانساري
521
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
جواب گوئيم كه : آنچه بعد از آن كرده شود بهرهء آن وقت باشد وتدارك ما فات بآن نشود اگر گذشته را فوت نمىكرد باز مىتوانست كه بعد از آن كار خير ديگر بكند پس آنچه را فوت كند بعبث فوت كند بخلاف سعى از براي روزى كه در هر روز كفاف آن روز كافيست واهتمام بسعى از براي بعد از آن ضرور نيست اگر امروز ازو فوت شود اميد اين هست كه فردا زيادة از آن باو برسد واين باعتبار اينست كه روزى بقدر زندگانى مىبايد وزيادة بر آن در كار نيست وجمع كردن زيادة وگذاشتن آن اگر وزر ووبالى نداشته باشد ثمره وسودى خود يقين ندارد بخلاف كار خير وعمل صالح كه هر چند زيادة باشد بهتر وباعث زيادتى بلندى مرتبه در آخرت گردد پس بنا بر اين در هر روز هر گاه كفاف آن روز باشد چندان اهتمام بسعى از براي بعد از آن نبايد داشت اميد اين هست كه در هر وقت بهرهء آن وزيادة بر آن برسد بخلاف عمل صالح كه چون هر چند بيشتر باشد بهتر باشد در هر روز آنچه فوت شود آن از دست رفته وتدارك آن ممكن نيست وآنچه بعد از آن بشود آن تدارك آن نيست بلكه در هر وقت آنچه بكند از عمل صالح آن بهرهء آن وقت باشد چنانكه مذكور شد . 6825 قلوب الرّعيّة خزائن راعيها ، فما أودعها من عدل أو جور وجده . دلهاى رعيت گنجهاى والى ايشانست پس آنچه امانت گذارد در آنها از عدلى يا جورى بيابد آنرا ، يعنى بيابد جزاى آنرا از ثواب يا عقاب ، پس گويا آنچه را امانت گذاشته گرفته ويافته « 1 » .
--> ( 1 ) پوشيده نماند كه شارح ( ره ) عبارتى دارد كه مشتمل بر حمد خداى تعالى است وسپاسگزارى بدرگاه بزرگوارى وعظمت أو در برابر توفيقي كه بوى عنايت فرموده تا وى توانسته بشرح اين كتاب شريف تا اينجا بپردازد ونيز متذكر اين مطلب شده كه « نظر بپيش آمد سفر بيت اللّه الحرام وعزيمت انجام اين وظيفهء مهم ترجمهء باقي كتاب را ببرگشتن از آن سفر محول مىدارد » ليكن چون آن عبارت در نسخ مختلف ذكر شده زيرا در بعضي از آنها در همين جا كه آخر شرح آخرين فقرهء حرف قاف است ذكر شده ودر غالب نسخ كه از آن جمله نسخهء أصل است در آخر شرح آخرين فقرهء حرف كاف ياد شده است وما تبعا لأصل النسخة وكذا غالب النسخ آنرا در آخر حرف كاف قرار خواهيم داد ان شاء اللّه تعالى . وكان تحرير ذلك شب پنجشنبه 24 شوّال المكرّم 1382 هجرى مطابق اوّل فروردين 1342 شمسي يعنى عيد نوروز باستانى .